Richard Cœur de Lion "Ayı" hakkında

Hikaye, kahramanımız Ike (Isaac) McCaslin’in on yaşından on altı yaşına kadar olan büyüme sürecini merkezine alır. Ike, her yıl Mississippi’nin balta girmemiş ormanlarına avlanmaya giden bir grup adama katılır. Bu ormanın hakimi, avcıların efsanevi bir canavar ya da doğanın somut bir ruhu olarak gördüğü devasa ayı "Koca Ben" (Old Ben)’dir.

Av, basit bir öldürme dürtüsü değil; neredeyse kutsal bir ritüeldir. Ike, ormanın ve Koca Ben’in bilgeliğini öğrendikçe olgunlaşır. Ancak hikaye sadece bu avla sınırlı kalmaz; ilerleyen bölümlerde Ike’ın ailesinin geçmişindeki kölelik, mülkiyet ve ırkçılık gibi karanlık sırlarla yüzleşmesini de anlatır.

Ayı Bize Ne Anlatıyor?

Doğa vs. İnsan Uygarlığı: Yaşlı Ben, el değmemiş vahşi doğanın, özgürlüğün ve gücün simgesidir. İnsanoğlunun ormanları yok ederek, tren yolları inşa ederek doğayı "evcilleştirme" çabası, aslında kendi özüne yabancılaşmasını getirir. Ayının kaderi, o kadim ormanın kaderiyle birebir aynıdır.

Mülkiyet ve "Toprak" Kavramı: Faulkner , can alıcı bir soru sorar: İnsan toprağa sahip olabilir mi? Ike büyüdüğünde, beyaz adamın toprağı parayla satabileceğine veya ona "sahip" olabileceğine inanmasını büyük bir yanılgı olarak görür. Ona göre dünya kimsenin malı değildir; mülkiyet fikri insana lanet getirmiştir.

Geçmişin Yükü ve Günahlar: Kitabın ünlü 4. bölümünde Ike, ailesinin eski çiftlik kayıtlarını incelerken kölelik dönemine ait korkunç gerçeklerle karşılaşır. Faulkner , Güney Amerika'nın kölelik geçmişini, beyaz adamın hem siyahlara hem de doğaya karşı işlediği ortak bir günah olarak resmeder.

İnsanın doğa üzerindeki hakimiyeti ve doğaya olan saygısını yitirip kapitalizmin akselerasyonuyla birlikte onu yok etmesi, Güney’in kirli kölelik sırları, siyahi ırkçılık, 1860’lar Amerikan İç Savaşı, İncil’e ve Hz. İsa’ya göndermeler ve daha fazlası…

Yazar William Faulkner’ın bu novellasını okurken özellikle 4. bölümde tabiri yerindeyse bataklık misali tıkandım; günlerce, tekrar tekrar aynı sayfaları okudum anlayabilmek adına. Keza kitapta verilmek istenen asıl mesajlar harmanlanmış bir şekilde 5 bölümün 4.sünde yer alıyor. Yazar William Faulkner‘ı biraz araştırdığımda yazarın bilinç akışı tekniğini; bazen sayfalarca sürebilen uzun, noktalama işaretsiz cümleleri ve zamansal sıçramaları çok sevdiğini öğrendim. Bundan mütevellit kitap biçemi açısından gayet zor ama bir o kadar da okuyup kitaptaki karanlık sırları -özellikle büyükbaba Carothers McCaslin’inkileri- aydınlığa kavuşturunca o kadar tatmin edici bir muhtevaya sahip.

Ayrıca belirtmem de fayda var. Kitabı daha okuduğum ilk sayfalarda aklıma başka ünlü bir Amerikan klasiği geldi: Herman Melville’den Moby Dick.

Melville’in okyanusun hırçın sonsuzluğunda Moby Dick ile resmettiği insanın doğayla olan o kibirli ve trajik savaşı; Faulkner’ın balta girmemiş Güney ormanlarında, üzerinde geçmişin kurşunlarını taşıyan Koca Ben’in pençelerinde karaya çıkıp ete kemiğe bürünür.

Ayı , avcının avını alt ettiği bir başarı öyküsü değil; insanın doğayı evilleştirirken kendi içindeki saf ve özgür parçayı nasıl öldürdüğünün ağıtıdır. Koca Ben öldüğünde, insanlık vahşi ama adil olan bir dünyadan, betonlaşmış ve mülkiyet hırsıyla dolmuş modern dünyaya kesin bir geçiş yapar.

Ps: Kitabın puanın bu kadar düşük olması (5.9) siz okurları yanıltmasın. Kitap daha önce de belirttiğim gibi biçem yönünden evet, ağır bir yapıda ama muhtevası bulmaca gibi; misal büyükbabanın aile ilişkileri ağını çözmek epey uğraştırıcı. Düşük puan verenlerin kitaba haksızlık ettiğini düşünüyorum. Eğer bu kitabı okumaya niyetliyseniz tavsiyem daha öncesinde yazarın diğer önemli eserlerinden birisiyle başlamanız, ardından bu esere şans vermeniz. Ve birçok incelememde bahsettiğim gibi lütfen önsözü eseri okuyup bitirdikten sonra okuyunuz.